Cultuur rond 1900

Stravinski’s ‘Psalmensymfonie’

Op 13 september 2008 heeft het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Ed Spanjaard, in het kader van de serie Zaterdagmatinee in het Amsterdamse Concertgebouw, een uitvoering gepresenteerd van de Psalmensymfonie uit 1930 (revisie 1948) van Igor Stravinski (1882-1971). Het betreft een opdrachtwerk dat de financieel onafhankelijke meceanas en dirigent Sergej Koessevitski (1874-1951) van Stravinski had verlangd om het vijftigjarig bestaan van zijn ensemble — het Boston Symphony Orchestra — later dat jaar te vieren. Opvallenderwijs werd de première niet aldaar gegeven, maar in het Palais des Beaux Arts in de Belgische hoofdstad, onder leiding van Ernest Ansermet. Dat was op 13 december 1930; zes dagen later werd dit opus door het orkest van Boston voor het eerst gespeeld.
De versie van het Ed Spanjaard met het RFO valt te beluisteren èn te bekijken in het tv-programma NPS Podium dat in de nacht van donderdag 7 op vrijdag 8 mei — tussen 00:15 uur en 01:12 uur — zal worden uitgezonden via Nederland 2.

Hans Pfitzner, enigszins een stiefkind in het Duitse muziekleven

Als de Duitse radiozender NDR Kultur op dinsdag 5 mei het ‘Sextet’ in g-klein opus 55 van Hans Pfitzner zal laten horen, zullen er zeer weinig luisteraars zijn die beseffen dat hij die Duitse componist is geweest welke zichzelf het epitheton ornans Der Letzte Romantiker heeft opgeplakt. […]

Bela Bartók componist van de week Radio 4

Terwijl in de BBC-radioreeks Composer of the Week één van de grote maestro’s uit de muzekgeschiedenis, Felix Mendelssohn-Bartholdy, in het onder anderen naar hem genoemde jaar 2009, reeds voor de tweede keer als zodanig figureert, komt de Vara op Radio 4 deze week met Bela Bartók in diezelfde functie. Alle vijf werkdagen van deze week kunt u tussen 19:30 uur en 20:00 uur steeds bijna een haf uur luisteren naar muziek, gekozen uit diens oeuvre, en aaneen gepraat door de prachtige stem van Peter van Bree.
Meer over deze grootmeester van de Oost-Europese muziek kunt u vinden in een relatief omvangrijke bijdrage, die ik op 4 juli 2007, onder de titel Harmonie en differentiatie — De componist Bela Bartók, heb geplaatst op de Homepage van de website van het muziektijdschrift Mens en melodie.

‘Manon’ via Mezzo-tv

Op 19 januari 1884 werd in de Parijse Opéra Comique de eerste voorstelling gerealiseerd van de opera in vijf bedrijven Manon van Jules Massenet (1842-1912), op een libretto van Henri Meilhac (1831-1897) en Philippe Gille (1831-1901), die als uitgangspunt de roman Manon Lescaut van Antoine François Prévost (1697-1763) hebben genomen.
Op zaterdag 2 mei zal de muziekzender Mezzo-televisie dit muziekdrama tussen 20:30 uur en 23:30 uur uitzenden met de sopraan Natalie Dessay en de tenor Rolando Villazon; die beiden traden daarmee voor het eerst gezamenlijk op. Het betreft hier een opname die in 2007 is gemaakt in het Theater van het Liceo de Barcelona, in de regie van François Roussillon. Victor Pablo Perez leidt koor en orkest van het genoemde theater.
Mezzo-televisie heeft deze maand twee herhalingen op het programma staan: op woensdag 13 mei ’s middags om 17:00 uur, en op donderdag 21 mei, ’s ochtends vanaf 10:00 uur.

Busoni en Schreker op WDR 3

Hedenavond kunt u op de Duitse radiozender WDR 3 in het programma Konzert live — dat tussen 20:05 en 22:30 uur zal worden uitgezonden — luisteren naar de Symfonische nocturne voor orkest van Ferruccio Busoni (1866-1924). Daarna volgen twee flink latere stukken van twee zeer verschillende componisten — een Italiaan en een Japanner —, waarna het ether-optreden van het WDR Sinfonieorchester onder leiding van Emilio Pomarico zal worden besloten met een fragment uit de opera Der ferne Klang uit de jaren 1901-1910 van Franz Schreker (1878-1934).

Twee Janácek-opera’s op één avond via Mezzo-televisie

Dat er op zaterdag 25 april ’s avonds tussen de verschillende muziekdrama’s — via radio, televisie en direct op de planken — twee van de Tsjechische meester Leoš Janácek bij zijn, stemt tot tevredenheid, al kan er over de kwaliteit van alle andere opera’s van die avond niet met enig recht van spreken worden geklaagd. Eventuele kritiek op de uitvoeringen kan altijd achteraf nog wel. […]

Wagners ‘Ring IV’ op BBC

Jawel, het althans voorlopige einde van de wereldwijde Wagner-opera presentaties lijkt in zicht met de aankondiging van het vierde deel van de tetralogie Der Ring des Nibelungen — een Gesamtkunstwerk waarvoor meer dan alleen liefde voor muziek in het algemeen, meer specifiek voor klassieke muziek, nader beschouwd voor het muziektheater en dan nog eens toegespitst op Richard Wagner (1813-1883) een benodigde basis is — dat aanstaande zaterdag tussen 18:00 uur en middernacht, onze tijd, via BBC Radio 3 in het programma Opera on 3: Live from the Met rechtstreeks te beluisteren zal zijn vanuit de Metropolitan Opera in New York — inderdaad, we hebben het over de 360 minuten durende uitvoering van Götterdämmerung — waar deze voorstelling op dat moment als matinee zal worden gepresenteerd.
De muzikale leiding komt voor rekening van James Levine. Verdere info’s vindt u op de website van BBC Radio 3 door hier te klikken.

Wagners ‘Wesendonck-Lieder’ op NDR Kultur

Op vrijdag 24 april biedt de Duitse radiozender NDR Kultur — ’s avonds vanaf 20:00 uur — in een concert door de NDR Radiophilharmonie onder leiding van Lawrence Foster een uitvoering van de Wesendonk-Lieder, die werden gecomponeerd in de jaren 1857 en 1858 door Richard Wagner (1813-1883). De sopraan Michaela Kaune is daarin de soliste. Over deze compositie is op dit weblog reeds een uitgebreid artikel gepubliceerd op 1 maart 2007.
Het concert wordt vervolgd met de Symfonie nr 2 in A grote terts, opus 17, die werd geschreven in de periode 1912-1914, door de Roemeense vioolvirtuoos, pianist, dirigent, alsmede muziekdocent George Enescu (1881-1955), die als componist heel wat internationale vermaardheid heeft verworven met zijn twee Roemeense Rapsodieën opus 11 uit 1901.

Verfilming van Die lustige Witwe, een eeuw na de première

Ook het muzikaal-theatrale fenomeen operette maakt deel uit van onze cultuurgeschiedenis. Deze vorm beleefde enkele bijzondere hoogtepunten in Wenen en Parijs tijdens het fin de siècle. Hoogste tijd derhalve voor een wulps weeuwtje, een gefrustreerde edelman en Terzijdes, opdat een goede afloop ons aller deel zal worden. […]

Mahler I in ‘Performance on 3’

In het BBC 3-radioprogramma Performance on 3 wordt op donderdag 23 april, ’s avonds tussen 20:00 uur en 22:15 uur onze tijd, een concert gegeven met twee programma-onderdelen en in aansluiting daarop nog een heel ander programma. Als tweede onderdeel, naar schatting vanaf kwart over acht, speelt het London Symphony Orchestra onder leiding van Daniel Harding de Symfonie nr. 1 in d kleine terts, Der Titan, van Gustav Mahler (1860-1911), gecomponeerd in de periode 1884-1888.
Op dit fin de siècle-weblog kunt u een uitgebreid artikel — met achtergrond-gegevens over de componist en zijn symfonie, alsmede een technische toelichting in grote lijnen op dat werk — vinden op 23 augustus 2006.